Opleiding projectmanagement

Je bent op zoek naar een opleiding projectmanagement. Welke opleiding is nu het beste ? Voldoet een ‘gewone’ training projectmanagement of kan je het beter kiezen voor PMI, PRINCE2, IPMA, DSDM, Scrum, Projectmatig werken of een van de vele andere raamwerken?

Een algemene opleiding projectmanagement

Er zijn veel aanbieders van een (basis-) opleiding projectmanagement ook wel opleiding / cursus /training ‘projectmatig werken’ genoemd. Deze opleidingen richten zich op de praktische kennis en vaardigheden die een projectleider moet beheersen.

In de meeste cursussen projectmanagement, en zo ook de onze, ligt de nadruk veel meer op de praktische toepassing van projectmanagement dan bij de veel uitgebreidere opleidingen IPMA en PMI, die verderop uitgelegd worden. Maar er is wel veel overlap met IPMA en PMI, veel van de daarin gebruikte systemen en technieken komen terug in vrijwel elke opleiding projectmanagement.

Syllabus van de opleiding projectmanagement
Lesmateriaal training voor projectmanagers

Hard skills en soft skils van een projectleider

Er zijn 2 soorten vaardigheden belangrijk in als je projectmanagement gaat toepassen: de zogenaamde ‘harde’ en ‘zachte’ vaardigheden. De harde vaardigheden zijn vaardigheden zoals het maken van een planning, het schrijven van een projectplan, het maken van een begroting, het verdelen van taken en het beheersen van het project. De zachte vaardigheden gaan over zaken als: hoe stuur ik een team aan, de competenties van een projectleider, kunnen luisteren naar de wensen van klanten, onderhandelen met team en opdrachtgevers, ‘stevig’ zijn in moeilijke periodes, enzovoort. Sommige opleidingen projectmanagement leggen meer nadruk op de harde kant en andere meer nadruk op de zachte kant van projectmanagement of richten zich uitsluitend op een van de twee.

Wij hebben ervoor gekozen om beide in één compacte opleiding te combineren omdat beide onderdelen (‘hard’ en ‘zacht’) nodig zijn voor een succesvol project en omdat beide onderdelen prima te leren zijn in 3 dagen. Daarnaast hebben we nog een aantal losse trainingen om zachte vaardigheden verder te verdiepen, zoals bijvoorbeeld presentatietechnieken of effectief communiceren.

Opleiding PRINCE2

Als iemand projectmanagement wil leren, wordt er soms ‘PRINCE2’ geroepen. Het is een populair systeem van projectmanagement dat ontstaan is in de IT wereld. PRINCE2 is een nogal formeel en procedureel systeem dat geschikt is voor de wat grotere projecten bij de wat grotere (en formeel georganiseerde) organisaties. Alhoewel PRINCE2 erg bekend is, is de tevredenheid over PRINCE2 niet unaniem groot.

De automatiseringsgids heeft eens onder projectleiders onderzocht hoe tevreden zij eigenlijk waren over de PRINCE2 methodiek en maar 11% van de projectleiders bleek volgens die enquête tevreden met PRINCE2. Er volgde een felle discussie waarin door de PRINCE2 aanhangers gesteld werd dat het niet aan de methode lag, maar aan hoe PRINCE2 werd toegepast en dat bijna niemand de methode volledig toepaste.

Hoe dan ook, PRINCE2 is geen Haarlemmer wonderolie (dat is geen enkele projectmanagement methodiek trouwens). Lees ook de kleren van de PRINCE2.

Wie op zoek is naar een opleiding projectmanagement en denkt aan PRINCE moet zich wel realiseren dat PRINCE2 vooral over de procedures binnen een project gaat, over de faseovergangen in een project (“welke status heeft het project nu?”). Een heleboel basisvaardigheden voor een projectleider worden NIET behandeld binnen een PRINCE2 opleiding: Zoals het maken van een planning, het opstellen van een budget, of het motiveren en uitkiezen van een team. Sinds de introductie van de nieuwe PRINCE2 versie in 2023 is er wel enige aandacht voor de mens kant ingebracht.

Het is maar de vraag of de regels van PRINCE2 heel handig zijn in de praktijk. Je zult een vertaling moeten maken van de vele regels naar jouw eigen praktijk en organisatie. Dat werkt vooral als PRINCE2 al toegepast of voorgeschreven in de organisatie waarvoor je werkt. Als dat niet zo is, heb je als projectleider maar beperkt voordeel van een opleiding PRINCE2. Maar… PRINCE2 staat altijd goed op je CV.

Een aantal van de trainers van Projectmanagement-training.nl (.be .net) is PRINCE2 geaccrediteerd trainer en we gebruiken zeker elementen uit de methode. Vanwege minder praktische toepasbaarheid en de grote nadruk op procedures hebben we echter besloten om PRINCE2 opleidingen alleen als maatwerk te leveren indien het raamwerk goed past bij een klantvraag (in specifieke gevallen).

Voor open inschrijvingstrainingen PRINCE2 moeten we u doorverwijzen naar onze concurrenten. Hou er rekening mee dat een PRINCE2 certificaat maar een aantal jaar geldig is en dan weer opnieuw geëxamineerd moet worden.

Een tafel met lesmateriaal, projectmanagement opleiding in actie
Projectmanagement opleiding in uitvoering

Opleidingen PMBOK/PMI-PMP

PMBOK staat voor Projectmanagement Body of Knowledge. Het is niet zozeer een opleiding als wel een standaard waarin gepoogd wordt alle kennis over projectmanagement vast te leggen. Onder andere de PMI-PMP opleidingen zijn gebaseerd op PMBOK. PMI staat voor the Project Management Institute en PMP staat voor Project Management Professional.

Het PMP programma lijkt inhoudelijk veel op het IPMA programma (zie verderop), maar is qua stijl (iets) instrumenteler. Het is opgebouwd uit veel voorschriften en vaste ‘stappenplannen’. PMP is vooral populair in de VS en zal qua stijl ons ook wat ‘Amerikaans’ doen overkomen. Maar ook in België Duitsland is het relatief bekender dan in Nederland.

Verder kent het opleidingsprogramma een flink bijbehorende kostenplaatje. Ook de examens bestaan uit meerkeuzevragen. Er zijn verschillende ‘niveau’s’ van projectleiderschap waarop je kunt certificeren en om de zoveel jaar moet je hercertificeren (en bijbetalen). Om je PMP diploma te onderhouden moet je elk jaar een aantal ‘punten’ halen (nascholen). Daar zijn ook weer kosten aan verbonden.

Klik hier voor meer informatie over PMBOK

Opleiding IPMA projectmanagement

IPMA staat voor international project management association. Deze organisatie heeft een certificeringssysteem voor projectmanagement op 4 niveau’s:

IPMA-D: Certified Project Management Associate
IPMA-C: Certified Project Manager
IPMA-B: Certified Senior Project Manager
IPMA-A: Certified Projects Director

Ipma D is het instapniveau en Ipma A het allerhoogste niveau. Eigenlijk moet je als projectleider minimaal niveau C hebben. Niveau D is meer een ‘bewustwordingsdiploma’. IPMA is een erg compleet systeem en net zoals PRINCE2 een vrij formele manier van projectmanagement. Voor elke projectsituatie staat er wel een ‘procedure’ of checklist in het handboek, die je moet kunnen reproduceren op het IPMA examen.

IPMA is erg uitgebreid en een IPMA opleiding heeft meestal maar 4 of 5 dagen. Hierdoor ontstaat het risico dat de opleiding in de korte tijd die er voor staat zich zich vooral moet richten op voorbereiden van het examen: een enorme berg van schema’s, stappenplannen, kwadranten, technieken en inzichten. Hierdoor ligt oppervlakkigheid op de loer: een onderdeel over RET psychologie wordt teruggebracht tot een lijstje van 5 irrationele denkpatronen die je moet kunnen reproduceren, onderhandelen ‘bestaat’ uit 5 stappen die je uit je hoofd moet kennen, faseren gaat volgens een bepaald schema dat je moet kunnen reproduceren, enzovoort. De stof voor IPMA is compleet, maar hou er rekening mee dat het nogal veel is.

In Nederland kan je je IPMA diploma hier halen. De certificering kost alles bij elkaar ruim 650 tot 2700 euro. Hercertificering kost 500 tot 850 euro afhankelijk van het Ipma niveau. Voor kleine organisaties gaat een IPMA diploma waarschijnlijk te ver. Voor diegenen die werken in grote organisaties kan het een mogelijk een waardevol diploma zijn als je een carrière als projectleider overweegt.

Klik hier voor meer informatie over IPMA .

Certificaten IPMA

IPMA examens zijn grotendeels gebaseerd op meerkeuzevragen maar daarnaast zijn de IPMA certificaten ook persoonlijk. Je moet niet alleen een examen doen, maar ook je CV inleveren en een minimaal aantal uren projecten gedraaid hebben per jaar. Bovendien moet je het examen om de vijf jaar vervangen (IPMA D om de 10 jaar). Dan moet je ook weer examengeld betalen.

IPMA is dus eigenlijk niet een opleiding als wel een certificeringssysteem voor projectmanagers. Onze projectmanagement basisopleiding gebruikt veel onderdelen uit het IPMA systeem maar is geen volledige IPMA opleiding. In onze gevorderde trainingen voor projectmanagers zoals werken met weerstand of portfolioplanning komen de andere IPMA competenties aan bod.

Sommige cursisten besluiten na onze opleiding(en) het IPMA examen te doen. Dit is goed mogelijk met wat zelfstudie en wij kunnen je daarbij adviseren. Een volledig inhouse IPMA traject is tevens mogelijk.

Agile-Scrum opleidingen

Enorm populair zijn de agile projectmanagement methodes. Zeker als je werkt in de IT en softwareontwikkeling doet is het tegenwoordig onmisbaar om een agile methode als Scrum projectmanagement te beheersen. Daarnaast worden er nu meer en meer elementen van agile management gebruikt in de creatieve sector en andere non-ict sectoren. Met name bij creatieve, scheppende of zeer moeilijk voorspelbare projecten.

Het gaat wat ver om het verschil tussen traditioneel en agile projectmanagement hier uit te leggen. Kort gezegd komt het hier op neer dat traditionele projectmanagement methodes meer lineair zijn ingericht en ook completer (veelomvattender). Agile methodes gaan ervan uit dat je in iteraties naar een projectresultaat toe werkt en zijn meer gericht op de uitvoering van een project dan dat het gehele complete projectmethodes zijn. Neem gerust contact met ons op als je hier meer over wilt weten.

De bekende agile methodes zijn: DSDM, Scrum en XP. DSDM is een formele methodes met relatief veel regels. Scrum en Extreme Programming (XP) zijn relatief ‘los uit de pols’ methodieken. Eigenlijk is het advies voor moderne projectleiders om zeker kennis te nemen van agile (bv. Scrum) om het in sommige projecten toe te kunnen passen. Vroeg of laat komt iedere projectwerker agile (of Scrum) tegen

Lees hier meer over Agile
Lees hier meer over Scrum

Klik hier voor meer informatie over onze Agile training
Klik hier voor meer informatie over onze Scrum Master training

Projectmanagement leren

Hierboven staan de meest bekende en vaak genoemde projectmanagement scholen en stromingen. Er zijn er nog veel meer. Sommigen zijn ook al weer verdwenen: Vroeger bestond er bijvoorbeeld ‘PRISMA’ projectmanagement, dat nu niet meer bestaat. Nieuwe stromingen en benamingen zullen nog opkomen en weer gaan. Wie eenmaal een of twee van de methodieken bekeken heeft, ziet dat de inhoud vaak dicht tegen elkaar aanligt.

Waar verschillen de verschillende projectmanagement opleidingen dan in?

Globaal gezien zijn er 3 thema’s binnen projectmanagement raamwerken en bijbehorende opleidingen:

  • De technieken van projectmanagement
  • De omgeving van projecten
  • De menskant van projecten

Onder technieken valt onder andere: hoe je projecten faseert, planningen en projectadministraties opzet, hoe je risico’s kwantificeert, hoe je tools toepast voor je project en hoe financieel projectmanagement gedaan moet worden.

Onder de ‘omgeving’ vallen zaken als: stakeholdermanagement, de afspraken en het managen van het project binnen een moederorganisatie en ook hoe de afspraken gemaakt worden tussen verschillende organisaties betrokken bij een project.

Tenslotte vallen er binnen de ‘menskant’ thema’s als: groepsdynamiek, motivatie, weerstand tegen projecten, communicatie, politiek en machtsverhoudingen en psychologische aspecten van projectleiderschap.

In algemene zin zie je dat bij de Angelsaksische methodes (PMI en PRINCE2) er minder aandacht is voor de menskant dan bij de methodes met ‘Europese oorsprong’ (IPMA, Projectmatig werken, e.a.) en verder zijn er verschillen in stijl van projectmanagement.

Wat heb je nodig als projectleider?

Om te kijken welke onderwerp binnen projectmanagement je wilt leren zou je de verschillende handboeken naast elkaar moeten leggen om te zien welk onderwerp er wel of niet in een methode zit. Dan is de tweede vraag: wat heb ik nodig voor mijn project? En de derde vraag: wat weet ik al?

Vraag zeker onze hulp daarbij als je aan het nadenken bent over welke opleiding projectmanagement het beste bij jou of jouw organisatie past.

Aan tafel rond de materialen. Veel methodes projectmanagement om uit te kiezen
Veel te leren voor een projectmanager…

Welke kennis wil je leren in een projectmanagement training?

Projectmanagement theorie kan enorm veel omvatten: plannen, faseren, risicomanagement, kwaliteitsmanagement, people management, leiderschap, communicatie, techniek, cultuur van organisaties, groepsdynamiek, financiële kennis, administratieve processen, zelf management, interculturele sensitiviteit, politieke antennes, psychologie. Eigenlijk alle algemene management onderwerpen en dan nog meer.

Niet voor niets dat de boeken van IPMA en PMI tegen de duizend pagina’s zijn (en elke update weer wat dikker worden). De kunst is wat ons betreft niet om de kennis van projectmanagement uit te breiden, de kunst is om het terug te brengen tot de dingen die ertoe doen. En vooral de vraag: wat heb ik er aan in de praktijk?

Voor de meeste beginnende projectleiders is een ‘gewone’ opleiding projectmanagement of projectmatig werken het beste. Daarna zou men eventueel kunnen overwegen om ook PRINCE2 te leren of een IPMA of PMI certificaat te behalen maar bedenk goed of een certificaat meerwaarde voor jouw situatie heeft.

Korte cursus projectmanagement

Onze opleiding projectmanagement duurt 3 dagen. Dat is genoeg om alle essentiële technieken van projectmanagement en projectmatig werken te snappen en te kunnen toepassen. Na deze opleiding heb je een goed overzicht van alles wat er bij een project komt kijken. Uitbreiden van de kennis in specifieke onderdelen van projectleiderschap kan daarna, want projectleiderschap is een leven lang leren. Naast de basisopleidingen hebben we een aantal opleidingen die op meer gevorderde onderwerpen van projectleiderschap ingaan.

Hier vind u het overzicht van onze opleidingen voor projectleiders.

Deze tekst wordt u aangeboden door Wouter Baars. Wouter is onafhankelijk trainer projectmanagement en een van de trainers/consultants van Projectmanagement-training.nl